Kurban Kesiminde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Kurban ibadetinin, İslam aleminin yardımlaşma yoluyla yakınlaşmasına, birlik ve beraberliğinin pekişmesine anahtar olan dini bir vecibe yönü varken aynı zamanda sosyal bağların onarılmasına kapı aralayan toplumsal bir tarafı da vardır.

Hal böyle iken her ibadette olan dini kaidelerin karşılanmasının yanı sıra kurban ibadetinde toplumu ilgilendiren hijyen ve etik kuralları da öne çıkmaktadır. Bu makale, kurban kesiminde dikkat edilmesi gereken temel hususları alt başlıklar halinde konu edinir.

Kurban Edilecek Hayvanın Özellikleri

Kurban edilecek hayvanın sağlıklı ve dini kriterlere uygun olması gerekir. Sağlık açısından herhangi bir sorunu bulunmamasına rağmen, dini kriterleri karşılamayan bir hayvanın kesilmesi; eti tamamen ihtiyaç sahiplerine tasadduk edilse dahi, o hayvanın kurban sayılmasına ve kesen kişinin kurban ibadetini yerine getirmiş olmasına engeldir. Diğer dini kriterleri karşıladığı halde ibadetin makbul sayılmasına mani sağlık sorunları olan hayvanın kesilmesi de aynı şekilde değerlendirilir.

Kurban edilecek koyun veya keçinin 1 yaşını, sığır ve mandanın 2 yaşını, deve ise 5 yaşını doldurmuş olması dini kriterdir. Bu kritere uymadan kesilen hayvan sağlıklı olsa da kurban sayılmaz.

Hayvanın kör, topal, aşırı zayıf, kulak veya boynuzu kopmuş ya da hasta olması sağlık koşullarına uymadığından kurban oluşuna engel teşkil eder. Ayrıca kuyruğu veya dili tamamen kesik, memeleri kurumuş olan hayvanlar da kurban olmaz.

Kurban Kesim Alanında Aranacak Özellikler

Her ne kadar kurban ibadetinin dini şartları arasında yer almasa da toplumsal ve insani anlamda dikkate alınması gereken bazı kurallar vardır. Kurban kesim alanının taşıması gereken nitelikler, hem kesimi gerçekleştiren ya da vekâlet veren kişinin hem de ibadete tanıklık eden toplumun huzur içinde bu dini vecibeyi yerine getirmesi adına gereklidir.

Hijyenik bir ortamın tesis edilmesi bu açıdan önemlidir. Kesim alanı temiz, uygun altyapıya sahip olmalıdır. Halk sağlığını tehdit edecek yerlerde kurban kesilmemelidir.

Kurbanın bayram havasında icrası istense dahi bu durumdan hayvanların ürkmemesi için önlemler alınmalıdır. Hayvanların birbirinin kesimini görmemesi sağlanmalı ve çevreye kesim görüntüsü ile rahatsızlık verilmemelidir. Ufak çocukların etkilenmemesi için ihtiyaç duyulduğu taktirde mahremiyet ortamı oluşturulmalıdır.

Kurbanı Kesen Kişide Aranan Özellikler

Hayvanı kesecek kişinin bazı dini ve akli şartları taşıması gerekmektedir. Bu kişide öncelikle akıl ve temyiz gücü bulunmalı; yani ne yaptığını bilen, doğruyu yanlıştan ayırabilecek bir yetiye sahip olmalıdır. Ayrıca kesimi gerçekleştirecek kişinin Müslüman veya Ehl-i kitap (Yahudi veya Hristiyan) olması şarttır. Putperestler, ateşperestler, ateistler ve İslam’dan dönen mürtedlerin kestikleri hayvanların eti dinen helal sayılmaz ve yenilmesi caiz değildir.

Ehl-i kitap olan bir kişi hayvan keserken yalnızca Allah’ın adını anmalı; başka bir varlık adına kesim yapılmamalıdır. Bu husus Kur’ân-ı Kerîm’de açıkça belirtilmiş olup, Allah’tan başkası adına kesilen hayvanların etlerinin haram olduğu bildirilmiştir (el-Bakara, 2/173).

Kesim yapan kişinin ergenlik çağına ulaşmış olması zorunlu değildir; temyiz gücüne sahip (mümeyyiz) bir çocuğun yaptığı kesim de helal kabul edilir. Hayvanı kesen kişinin kadın ya da erkek olması fark etmediği gibi, kişinin cünüp, hayızlı veya temiz olması da bu ibadetin geçerliliğini etkilemez. Bütün bu hallerde yapılan kesim dinen geçerlidir ve eti yenebilir (Zeylaî, Tebyîn; Nevevî, el-Mecmû‘; İbn Kudâme, el-Muğnî).

Kurban Kesimi Esnasında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Kurban kesimi esnasında aşağıda belirtilen üç temel hususa dikkat edilmesi büyük önem taşımaktadır:

• Kurbanın usulüne uygun bir şekilde kesilebilmesi için, hayvanın yemek borusu, nefes borusu ve boynundaki iki atardamardan en az birinin kesilmesi şarttır. Bu işlem, hayvanın hızlı ve acısız bir şekilde can vermesini sağlamak açısından son derece önemlidir. Ayrıca bu şekilde yapılan kesim sırasında, hayvanın kanının boşalması tamamlanmadan omuriliğinin kesilmesi, yani hayvanın belkemiğinin kesilerek sinir sistemine müdahale edilmesi dinen mekruh kabul edilmiştir. Bu hüküm, ister kurbanlık niyetiyle kesilen hayvanlarda olsun, isterse sadece et temini amacıyla yapılan kesimlerde olsun, fark etmeksizin geçerlidir.
• Kurban edilen hayvanın tam olarak canı çıkmadan, yani hayvan tamamen can vermeden, başının gövdesinden ayrılması veya derisinin yüzülmesi gibi sonraki işlemlere başlanması uygun değildir. Bu noktada dini kurallara riayet etmek adına, kesimden sonra hayvanın hareketlerinin tamamen durması beklenmeli ve sonrasında bahsedilen işlemler yapılmalıdır.
• Kurban kesimi sırasında hayvana gereksiz yere acı çektirilmemeli, eziyet edilmemelidir. Bu hem dini açıdan hem de vicdani sorumluluk açısından dikkate alınması gereken bir husustur. Bu nedenle, kurbanlık hayvanların mutlaka işin ehli, tecrübeli ve dini kurallara vakıf kişiler tarafından kesilmesi gerekmektedir. Boğazlama işlemi de hızlı, kararlı ve seri bir şekilde yapılmalı, hayvanın acı çekmesi mümkün olduğunca önlenmelidir.

Kurban Kesimi Sonrasında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Kesim yapılan alanın temizliği, hem sağlık hem de çevre düzeni açısından ihmal edilmemesi gereken bir konudur. Bu sebeple, kesim sonrası oluşacak atıkların uygun şekilde toplanması, kan ve diğer artıkların çevreyi kirletmeyecek biçimde temizlenmesi ve gerekli tüm hijyenik önlemlerin alınması gereklidir.

Kurbanlık hayvanların, diğer hayvanların kesimini görecek şekilde yan yana veya karşı karşıya bulundurulmamasına özen gösterilmelidir. Bu tür bir durum, hayvanlarda stres ve korkuya neden olabileceğinden hem hayvan refahı hem de kurban ibadetinin ruhuna aykırıdır. Bu nedenle, kesim alanında hayvanların birbirlerini görmeyecek şekilde yerleştirilmesi sağlanmalıdır.

Kurban ibadetinin, İslam aleminin yardımlaşma yoluyla yakınlaşmasına, birlik ve beraberliğinin pekişmesine anahtar olan dini bir vecibe yönü varken aynı zamanda sosyal bağların onarılmasına kapı aralayan toplumsal bir tarafı da vardır. Hal böyle iken her ibadette olan dini kaidelerin karşılanmasının yanı sıra kurban ibadetinde toplumu ilgilendiren hijyen ve etik kuralları da öne çıkmaktadır. Bu makale, kurban kesiminde dikkat edilmesi gereken temel hususları alt başlıklar halinde konu edinir.

Kurban Edilecek Hayvanın Özellikleri

Kurban edilecek hayvanın sağlıklı ve dini kriterlere uygun olması gerekir. Sağlık açısından herhangi bir sorunu bulunmamasına rağmen, dini kriterleri karşılamayan bir hayvanın kesilmesi; eti tamamen ihtiyaç sahiplerine tasadduk edilse dahi, o hayvanın kurban sayılmasına ve kesen kişinin kurban ibadetini yerine getirmiş olmasına engeldir. Diğer dini kriterleri karşıladığı halde ibadetin makbul sayılmasına mani sağlık sorunları olan hayvanın kesilmesi de aynı şekilde değerlendirilir.

Kurban edilecek koyun veya keçinin 1 yaşını, sığır ve mandanın 2 yaşını, deve ise 5 yaşını doldurmuş olması dini kriterdir. Bu kritere uymadan kesilen hayvan sağlıklı olsa da kurban sayılmaz.

Hayvanın kör, topal, aşırı zayıf, kulak veya boynuzu kopmuş ya da hasta olması sağlık koşullarına uymadığından kurban oluşuna engel teşkil eder. Ayrıca kuyruğu veya dili tamamen kesik, memeleri kurumuş olan hayvanlar da kurban olmaz.

,

Kurban Kesim Alanında Aranacak Özellikler

Her ne kadar kurban ibadetinin dini şartları arasında yer almasa da toplumsal ve insani anlamda dikkate alınması gereken bazı kurallar vardır. Kurban kesim alanının taşıması gereken nitelikler, hem kesimi gerçekleştiren ya da vekâlet veren kişinin hem de ibadete tanıklık eden toplumun huzur içinde bu dini vecibeyi yerine getirmesi adına gereklidir.

Hijyenik bir ortamın tesis edilmesi bu açıdan önemlidir. Kesim alanı temiz, uygun altyapıya sahip olmalıdır. Halk sağlığını tehdit edecek yerlerde kurban kesilmemelidir.

Kurbanın bayram havasında icrası istense dahi bu durumdan hayvanların ürkmemesi için önlemler alınmalıdır. Hayvanların birbirinin kesimini görmemesi sağlanmalı ve çevreye kesim görüntüsü ile rahatsızlık verilmemelidir. Ufak çocukların etkilenmemesi için ihtiyaç duyulduğu taktirde mahremiyet ortamı oluşturulmalıdır.

Kurbanı Kesen Kişide Aranan Özellikler

Hayvanı kesecek kişinin bazı dini ve akli şartları taşıması gerekmektedir. Bu kişide öncelikle akıl ve temyiz gücü bulunmalı; yani ne yaptığını bilen, doğruyu yanlıştan ayırabilecek bir yetiye sahip olmalıdır. Ayrıca kesimi gerçekleştirecek kişinin Müslüman veya Ehl-i kitap (Yahudi veya Hristiyan) olması şarttır.

Putperestler, ateşperestler, ateistler ve İslam’dan dönen mürtedlerin kestikleri hayvanların eti dinen helal sayılmaz ve yenilmesi caiz değildir. Ehl-i kitap olan bir kişi hayvan keserken yalnızca Allah’ın adını anmalı; başka bir varlık adına kesim yapılmamalıdır. Bu husus Kur’ân-ı Kerîm’de açıkça belirtilmiş olup, Allah’tan başkası adına kesilen hayvanların etlerinin haram olduğu bildirilmiştir (el-Bakara, 2/173).

Kesim yapan kişinin ergenlik çağına ulaşmış olması zorunlu değildir; temyiz gücüne sahip (mümeyyiz) bir çocuğun yaptığı kesim de helal kabul edilir. Hayvanı kesen kişinin kadın ya da erkek olması fark etmediği gibi, kişinin cünüp, hayızlı veya temiz olması da bu ibadetin geçerliliğini etkilemez. Bütün bu hallerde yapılan kesim dinen geçerlidir ve eti yenebilir (Zeylaî, Tebyîn; Nevevî, el-Mecmû‘; İbn Kudâme, el-Muğnî).

Kurban Kesimi Esnasında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Kurban kesimi esnasında aşağıda belirtilen üç temel hususa dikkat edilmesi büyük önem taşımaktadır:

• Kurbanın usulüne uygun bir şekilde kesilebilmesi için, hayvanın yemek borusu, nefes borusu ve boynundaki iki atardamardan en az birinin kesilmesi şarttır. Bu işlem, hayvanın hızlı ve acısız bir şekilde can vermesini sağlamak açısından son derece önemlidir. Ayrıca bu şekilde yapılan kesim sırasında, hayvanın kanının boşalması tamamlanmadan omuriliğinin kesilmesi, yani hayvanın belkemiğinin kesilerek sinir sistemine müdahale edilmesi dinen mekruh kabul edilmiştir. Bu hüküm, ister kurbanlık niyetiyle kesilen hayvanlarda olsun, isterse sadece et temini amacıyla yapılan kesimlerde olsun, fark etmeksizin geçerlidir.
• Kurban edilen hayvanın tam olarak canı çıkmadan, yani hayvan tamamen can vermeden, başının gövdesinden ayrılması veya derisinin yüzülmesi gibi sonraki işlemlere başlanması uygun değildir. Bu noktada dini kurallara riayet etmek adına, kesimden sonra hayvanın hareketlerinin tamamen durması beklenmeli ve sonrasında bahsedilen işlemler yapılmalıdır.
• Kurban kesimi sırasında hayvana gereksiz yere acı çektirilmemeli, eziyet edilmemelidir. Bu hem dini açıdan hem de vicdani sorumluluk açısından dikkate alınması gereken bir husustur. Bu nedenle, kurbanlık hayvanların mutlaka işin ehli, tecrübeli ve dini kurallara vakıf kişiler tarafından kesilmesi gerekmektedir. Boğazlama işlemi de hızlı, kararlı ve seri bir şekilde yapılmalı, hayvanın acı çekmesi mümkün olduğunca önlenmelidir.

Kurban Kesimi Sonrasında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Kesim yapılan alanın temizliği, hem sağlık hem de çevre düzeni açısından ihmal edilmemesi gereken bir konudur. Bu sebeple, kesim sonrası oluşacak atıkların uygun şekilde toplanması, kan ve diğer artıkların çevreyi kirletmeyecek biçimde temizlenmesi ve gerekli tüm hijyenik önlemlerin alınması gereklidir.

Kurbanlık hayvanların, diğer hayvanların kesimini görecek şekilde yan yana veya karşı karşıya bulundurulmamasına özen gösterilmelidir. Bu tür bir durum, hayvanlarda stres ve korkuya neden olabileceğinden hem hayvan refahı hem de kurban ibadetinin ruhuna aykırıdır. Bu nedenle, kesim alanında hayvanların birbirlerini görmeyecek şekilde yerleştirilmesi sağlanmalıdır.

Nasıl Kurban Bağışı Yapabilirim? yazımıza göz atabilirsiniz.